حرکت بنیادینی که در تاریخ اروپا پس از دوره نوزایی(رنسانس)، عصر جدیدی را رقم زد، جنبش اصلاح دینی است که از قرن شانزدهم خود را نشان داد. این جنبش، واکنشی در مقابل تحریفات و فسادهای کلیسای رم بود.

البته اصلاح دینی در غرب، اگر چه به نقد نظام مذهبی قرون وسطی پرداخت اما با این وجود هدف اصلاحگران، اصلاح جامعه و فرد بر اساس اصول مذهبی بود و نمی توان آن را طغیانی بر علیه دین به حساب آورد و گسست واقعی در فرهنگ غرب که به کنار گذاشته شدن دین به طور قطعی انجامید، در عصر گالیله، نیوتن و دکارت رخ داد.

اما نکته مهم دیگری که در اینجا قابل ذکر است آن که اصلاح گران دینی این دوره، اگر چه نیت بوجود آوردن جامعه ای غیر دینی را نداشتند اما پیامدهای اندیشه ها و عملکرد آنها به ایجاد جامعه ای مدرن و غیر دینی مدد رساند.

اصلاح گران دینی عصر جنبش اصلاح دینی، قصد بوجود آوردن دنیایی مدرن و سکولار را نداشتند؛ آنها ناخودآگاه با اعمال خود بدان مدد رساندند...