سنت گرایی، مکتب فکری ای است که انتقادات جدی و قابل توجهی را نسبت به تحولات پس از رنسانس در غرب داشته است و ازین جهت، آن را می توان در دسته منتقدان جدی مدرنیته طبقه بندی کرد. ما در این مقاله به معرفی برخی از اندیشه های مکتب سنت گرایی می پردازیم. در این مقاله از کتاب «جوان مسلمان و دنیای متجدد» اثر سیدحسین نصر بیشترین استفاده را کرده ایم، بدلیل آن که این کتاب با زبانی ساده، مواضع سنت گرایی را بیان کرده است.

اگر بخواهیم از نامداران سنت گرایی نام ببریم، رنه گنون، کوماراسوامی، فریتیوف شوئون، بورکهارت و سید حسین نصر از جمله آنها به حساب می آیند.

فطرت از مفاهیمی است که در اندیشه های دینی از جمله اندیشه اسلامی، دارای اهمیتی بنیادی است. به همین دلیل، استاد مطهری از آن با عنوان «ام المسائل» یاد می کند. در عالم اندیشه و تفکر، اختلافات زیادی در این باره وجود دارد که آیا انسان دارای فطرت است یا خیر؛ مثلا اگزیستانسیالیستهایی مانند سارتر، هایدگر از جمله کسانی هستند که برای انسان فطرتی قائل نیستند. علت این که چرا این اندیشمندان، فطرت را منکر شده اند را در ادامه مقاله بررسی خواهیم کرد.

اما اندیشمندان اسلامی – بر اساس آنچه که در قرآن و سنت آمده است- برای انسان، فطرت قائل هستند. «ظاهرا اين كلمه قبل از قرآن سابقه‏ای ندارد و برای اولين بار قرآن اين لغت را در مورد انسان به‏ كار برده است. (کتاب فطرت/ استاد مطهری/ص14)»

در این نوشتار ما با تکیه بر نظرات استاد مطهری، مفهوم فطرت را بررسی خواهیم کرد.

چند سده از آشنایی ما اهل مشرق زمین با غرب جدید می گذرد. بخصوص ما ایرانیان، از زمان قاجار، یکی از دغدغه های جدی ای که داشته ایم، چگونگی تعامل با غرب بوده است. دنیای مدرن، در اوایل آشنایی ایرانیان با آن، پدیده ای غریب است که بیشتر از هر چیز، قدرت نظامی، پزشکی و برخی تولیدات آن جلب توجه می کند. اما ایرانیان از تحولات فکری آن دیار بی خبر بودند و نیز از این موضوع که در غرب، بشر جدیدی ظهور کرده است که به جهان، به گونه ای دیگر می نگرد. مدتها زمان برد که مردم مشرق زمین پی ببرند، آنچه در دنیای مدرن می گذرد، ادامه گذشته نیست و تمدنی جدید با تفکری جدید، ظهور کرده است. اما پایه های فکری این تمدن چیست؟ آنچه در دنیای غرب اتفاق افتاده است و از آن به «مدرنیته» یاد می کنیم، دارای چه شاخصه های فکری است که آن را از دیگر تمدنها و سنتهای گذشته جدا می کند؟ با شناخت این مولفه هاست که می توانیم به تفکرات و دنیای یک انسان مدرن نزدیک شویم؛ و نیز، این آشنایی می تواند از سردرگمی ما در مقابله با دنیای مدرن بکاهد و راه را برای شناخت ضعف و قدرت و احیانا نقد آن باز کند...